Wednesday, July 1, 2020

Mizo thawnthu zirtir nei tha: Hringnun ro phum ruk thawnthu

(Mizo motivational story)

Hmanlai hian mifing tak pakhat hi a awm a, amah chu an chenna khaw hotu a ni nghe nghe. Mi zawng zawng in an zah a, a thil thlir dan te, a ngaihdan te pawh an zawm tha thin hle a ni. A thurawn la turin mi tam tak ahnenah chuan an rawn kal fo thin a ni. A fapa ve thung erawh chu a thatchhe hle a, a hun tam zawk chu mut bo nan leh thian kawm nan bak a hmang ngai lo. Zilh emaw vau pawh in a nunah awmzia a nei lo a, thu thusawi mah a zawm ngai lo a ni.

Hun leh kum te a ral zel a, a fapa chu a rawn thang lian ve zel a, a pa chuan a fapa hmalam hun tur chu a ngaihtuahin a lungngai thin hle a ni. A fapa chu a hmalam hunah chhungkua te a la din ve ngei ang a, chumi hun atan chuan atan leh a nupui fanau te tana thil tha tur tih tir ngaiin a hre ta a.

Nikhat chu a fapa chu pindanah a ko a, ti hian a hrilh ta a, "Ka fapa, tunah chuan naupang chhia i ni tawh lo a, mawhphurhna lak dan i inzir ve a ngai tawh a, nun awmzia te pawh i hriatthiam a hun ve tawh a ni. Chuvangin, i damchhan awmzia dik tak hre turin ka duh che a ni. Chu chu i hmuhchhuah hunah chuan, hlim leh lawm takin, kumkhua in i awm thei ang tih hrereng turin ka hrilh a che." a ti a.

Chumi hnuah chuan a fapa chu ip pakhat a pe a, a fapa chuan chu ip chu a han hawn chuan mak a ti hle a, a chhungah chuan sik leh sa inthlak hun apianga hak tur thawnhmaw pali a lo awm a. Chubakah chuan, chaw atana siam mai theih chi thlai rah leh thlai mu nei chi te, pawisa tam vak lo leh map te a lo awm tel bawk a.

A pa chuan a fapa hnenah chuan, "Ro phum ruk va zawng chhuak turin ka duh che a, chu ro awmna chu mapah khan ka ziak lang a, i va kal a, i zawnchhuah nei a ngai a ni" tiin. A fapa chuan a pa thil sawi chu lawmawm a ti em em a. A vawi khatna atan a pa chuan a chungah ngaihdan tha tak a nei tih a pawm ta hial a ni. Chutichuan, a tukah chuan fapa chu phur takin ro phum ruk zawng chhuak tur chuan a chhuak ta a. Zin kawng thui tak a kal angai a, ramri, ramhnuai leh tlang sang tak tak te a paltlang a ngai dawn a ni.

A kal ta zel a, thla tam tak a ral ta hial a. A kalkawngah chuan mi chi hrang hrang a hmu a, a then chuan chaw te an lo pe a, a then pawhin riahna an lo siam sak a. A chang leh amah lo rawk tum suamhmang te a tawk a, thenkhat lahin bum an lo tum bawk a. A kalkawngah chuan mihring te chunga thleng thei thil tha leh tha lo a tawng hnem ta khawp mai.

Sik leh sa a rawn in thlak a, ram leilung awmdan pawh a lo danglam chho a. Khua a that loh ni chuan a chawl thin a, khua a that ve leh a kal chhunzawm leh thin a ni. Thla tam tak a kal hnu chuan, a thlenna hmun tur chu a va thleng ta a, a awmna chu kham a lo ni a. Map chu a han en ta vang vang a, ro phum ruk awmna chu kham hnuai a thingbuk hnuaiah awm niin a inziak a. Khamah chuan a uai thla a, thingbuk hnuai chu a lai ta a, thuk takin a lai a, mahse engmah a hmu lo, a sir vel te, a chung lam te chu a han en a, mahse ro phum ruk chu a hmu zo ta chuang lo a ni. Ro phum ruk zawng chuan ni hnih ngawt chu hmunah a awm a. A ni thumnaah chuan a lo chau tawh nen, hawsan mai a tum ta a ni.

A pa chuan dawt a hrilh niin a ngai a, a lunghnur hle a, lungawi lo zetin an khaw lam pan chuan a kal let leh ta a. A haw kawngah chuan a kal lam ang bawk khan sik leh sa inthlak te, ram leilung in ang lo tak ta te a hmu leh a. Amaherawhchu, hemi tum hi chuan thal lai a pangpar par mawi tak tak chu a hmuh chuan a chawl khawmuang ta thin a ni. Fur khawthiang a sava mawi tak tak an hram te chu ngaithla in a chawl leh veng veng thin a. Tlai lama kawlkil a ni tla tur mawi tak tak te chu hlim takin a thlir fo thin a ni.

A haw kawngah chuan a kal zel a, a pa in eitur a pai pawh kha a ei zo tawh a, a ei tur zawngin thlai lakkhawm dan te sapel dan te a zir pah zel a. A thawmhnaw tet thui dan te, zana riahna tur buk siam dan te pawh a zir thiam ta thuai a ni. Ni awm dan atangin hun chhiar dan a zir thiam a, chutiang zel chuan nikhat atan a kal theih tawk tur pawh a hisap thiam ta thuai a ni. Ramsate laka inven dan te pawh a hrethiam tawh em em a ni. 

A kal zel a, a kal lama amah lo tanpuitute kha a va hmu leh hlawm a, haw lam te a ni bawk a, an bulah chuan a cham a, a theih ang angin a pui let ta hlawm a ni. Amah ang khualzin naran, engmah pawh pek let tur neilo nimahse, a chungah that an chhuah chhunzawm zel te chu a hmuhin mak a ti ta hle a ni.

Tichuan, an khua pawh a thleng dawn ta reng mai, an khawdai a thlen chuan a chhuahsan na kha kum hnih lai a lo liam tawh tih a hrechhuak a. In a thleng ta a, a pa pindanah chuan a lut tlang nghal a. A pa chuan a lo hmuhin a lo kuah a,  a zinkawngah a tluan leh tluan loh te, ro phum ruk chu a hmuh leh hmuh lo te a lo zawt a.

A fapa chuan, "Ka pa, ka zinkawng chu a nuamin a dangdai hle a, mahse, min ngaidam rawh, ro phum ruk i sawi chu ka hmu chhuak thei ta lo a ni, ka kal hma khan midangin an lo la tawh aniang" a ti a. A thil sawi chu amah leh amah pawh mak a inti a, a pa lakah chuan a thinrim teh reng nen khan abul a thlen chuan thinrimna reng reng a nei tawh lo a. Thinrim a hnekin a pa lakah chuan ngaihdam a dil ta zawk a ni.

A pa chuan nui var var chungin "Ka fapa, a hmun ka sawiah khan ro phum ruk reng reng a awm lo a sin" a ti a. A fapa chuan, "Chuti ni si engatinge zawng tur a min tirh si?" a ti a. A pa chuan, "A chhan chu ka hrilh ngei ngei ang che, mahse, ka hrilh hma che in i zinkawng chanchin te, nuam i tih leh tih loh te min hrilh hmasa phawt rawh" a ti a.

A fapa chuan, "Ka kal lam kha chuan nuam  ka ti miah lo, ro phum ruk chu miin min lak khalh ang tih ka hlauh avangin hmanhmawh reng rengin ka hun ka hmang a. Mahse, ka rawn haw leh lam chuan nuam ka ti hle a ni. Thian thar tam tak ka rawn nei a, nitin thil mak tam tak ka rawn tawng a ni ber e. Dam khawchhuahna na turin thiamna leh thil tih dan tam tak ka rawn zirchhuak bawk a ni. Chung ka thil hriat leh thiam thar te avang chuan ro phum ruk chu hmu lo mah ila inchhirna ka nei hran lo a ni" a ti ta a.

A pa chuan, "Ka fapa, ka va lawm em, kha tak kha a lawm ka tirh chhuah chhan che, thlenna tur hmun a thleng turin ka duh che a, mahse, chu i thlenna tur chauh a i rilru zawng zawng i pek chuan hringnun a ro hluber awm hi i tawng  ngai dawn lo a ni. Thudik chu hei hi a ni, hringnun hian tawnhriat neih belh zel chungin nitin a  than len mamawh a, chu bak thlenna tur bi tuk sa dang a nei chuang lo" a ti a.

"Nun kan neihna chhan hi nitin a tawnhriat nei tura duan kan nih vang a ni a, chu kan thil tawn apiang chu hmang tangkai a, phur tak leh huaisen taka hmachhawnin, tawng belh leh zel tur a inbuatsaih hi mitin mamawh chu a ni."

Thian duhtak, i thil tawn apiang kha, i tan a tangkai tur leh, awmze nei a ni zel tih hrethiam thin ang che aw!

A video en duh tan:

Tuesday, June 30, 2020

Mizo thawnthu zirtir nei tha: Nun laklawh a tang

(Mizo motivational story)

Thailand rama khualzin pakhat chuan a vahvelnaah sai awmna hmun pakhat a va thleng hlawl mai a. Saite chu a va hmuh chuan a rilruah thil pakhat a rawn lang hlawl mai a. Chu chu hei a ni, chutiang ramsa lian em em mai te chu an ke pakhatah chuan hruizen te tak te hian an lo hling bet thei chu a ni. An ke phuar nan chuan thir khaidiat emaw ramsa khungna tur a siam bawm pawh an hmang si lo a.

Thil lang chiang ta deuh mai chu, saite chuan duh nise, an ke an phuarna atang chuan an duh hun hunah an tal chhuak thei tur a ni a. Mahse, chhan tha tak avang in an tal chhuak lo a ni.

Khualzin chuan a bul hnaia sai enkawltu lo awm chu ava bia a, engvang a chung saite chu tlanchhuah pawh tum lo leh thuawih taka an awm theih na chhan chu a zawt a.

Sai enkawltu chuan, "Aa..englo ania, heng saite hi an la naupan lai leh an taksa pawh a la tet lai khan, heng hruizen a len dan pawh ngai reng hian kan hling thin a, chutiang ang tiat an la nih lai chuan an mahni hlin behna atan a tawk em em thin a ni. Chutichuan, an rawn thang lian zel a, an rilruah heng hruizen te hi an ti chat thei lo tih hrethiam thei turin kan thunun tlat thin a ni. Lian tawh hle mahse, hruizen hian a la thlung bet tlat thei tih an ring nghet hmiah tawh mai a. Chuvangin, talchhuah an tum ngai lo reng reng" a ti a.

Khualzin chuan mak a ti em em a. Heng saite hian tum tak tak se an duh hun hunah an talchhuah nghal thei tur a ni reng si a. Nimahsela, an mahni hlingtu hruizen atang chuan an tal chhuak thei lo tih an in ringnghet tlat tawh a, an tan tlanchhuah ngaihna a awm lo a ni.

Hringnunah hian heng saite ang mai a nun hmang mek hi engzat tak awm ang maw? Kan rilruah hian engemaw ti ve thei lo tlat inngaihna kan nei thin. A chhan ho tak chu, a tih a kan tih hma hauh a kan beidawn nghal thin vang a ni. 

Chuvangin thian duhtak, i hun kal tawh a bahhlahna leh phurrit i lo tawh te avangin hmalam pan a i kalna tur chu dal tirin awm suh se. Hun kal tawhah i lo hlawhchhamna chuan i hmalam hun kawng chu, a ti bahhlah tur a ni lo. Nangmah ngei mai kha phur tak leh a tha zawnga  rilru pu chungin, hmalam panin ke pen rawh le. 

Ti hian in fuih la, engpawhnise ka bei ve hrim hrim dawn a ni ti la, i thil beihah chuan rilru zawng zawng in ti la, zau takin meng la, tawp chin a awm tur a ni lo tiin thawk ang che. 

Chu i beihna kawngah chuan nangmah ngei pawh a tha lo zawng a rilru pu lo turin in khuahkhirh tlat ang che. Zalen takin awm la, thil thar beih tum la, mithar kawm la, he kan khawvel ram zau tak hi han thlir kual chhin teh, theihna a awm a ni tih hmuchhuak ang che.

A video ngaithla duh tan:

INDIA ZALENNA ATANA BEITU HRIAT LAR HLAWH LO - KUT HNATHAWKTUTE, LONEITUTE LEH HNA HNUAIHNUNG THAWKTUTE

  Ziaktu: Dr. Lalzarzoa, Assistant Professor, Dept. of History, Gov’t. J Buana College India in zalenna a neih champha August ni 15 a lo t...